آزاده عصاران

مدونا را با پوسترهایی می شناسم که آن روزها در کیف های خاکستری و سیاه مدرسه زیر جامیزی، جا به جا می شد.

مدونا برای من زنی بود که بارها و بارها به خاطرش دختران را به دفتر مدرسه می خواندند؛ زنی که روزهای بلوغ را با او بین همشاگردی ها کشف می کردیم. زنی که می توانست با هر که دوست دارد بخوابد؛زنی آزاد ،با بیش از 160 سانتیمتر، در ویدئوهایی که خطر دست به دست شدنشان را به خاطر دیدن یک بوسه، به جان می خریدیم.شایدهم برای دیدن لباس جدیدش.یا چشم های سبزی که مردان را به زانو درمی آورد....یا رقصش..

چیزی نبود که بدانیم..کسی نبود که بشناسیم...او هر بار باعث می شد مادری به مدرسه بیاید و پای برگه ای را امضا کند.در کنار نام او بود که بازجو به همکلاسم مفهوم فاحشگی را یاد داده بود.او را با فیلم ویدئویی درک کردم که همکلاسی مان را ده روز به بازجویی کشاند و افسرده روی نیمکت مدرسه برگرداند.

این روزها مدونا را مدام می بینم؛ او مارک متوسط لباسی را تبلیغ می کند،که همه جا هست.

او آنجا،بین لباس های مارک H&M ایستاده و کسی کاری به کارش ندارد. هر شب در شبکه های مختلف می آید ودر آگهی تبلیغاتی این مارک ،رو به دوربین، مدل موردعلاقه لباسش را توضیح می دهد.

نمی دانم چند دختر و پسر دیگر،مدونا را با ترس ،اخراج و محرومیت از درس،شناختند.

یادت هست آن روز که گفتی،مقابل آسانسور ایستاده بودی و هر چه فکر می کردی،یادت نمی آمد خانه ات کدام طبقه است؟
و من حیرت زده ،گفتم:امکان ندارد !

فهمیدم که امکانش ساده است؛مخصوصا اگر مقابل در آپارتمانت بیاستی و کلید در دست داشته باشی اما ندانی الان بیرون آمدی یا می خواهی بروی داخل!

فقط کافیه توی صورتش فوت کنی تا ته دنیا دنبالت می یاد!

کمی پیام این آگهی آزاردهنده نیست؟
اولش لبخندکی می زنی ولی بعد کمی به آدم بر می خوره.

جواب های رضا دقتی ،جهانگیر رزمی و توضیح جاشوا،کمی از حرف های درگوشی را در مورد جایزه پولیتزرایرانی،رو می کند اما رفیق شاید باز هم باید همین روش روزنامه نگاری تحقیقاتی را ادامه بدهی ...
شاید قصه تمام نشده باشد.

از لی که خرید کنید، یک کتابچه کوچک پرازعکس توی کیسه می‌گذارند که روی آن نوشته " تاریخ را بساز".

Lee با این کتابچه کوچک بخشی از کمپین " تاریخ خودت را بساز " با عکس‌های سیاه و سفید به مشتریانش معرفی می‌کند.

این کمپین یک مسابقه عکس و کلمه است که از مردم می خواهد برای اینکه از ذهنیات و تجربیات خودشان آثاری برای نسل‌های بعدی بگذارند، شروع به عکاسی از زندگی روزمره خود بکنند.

پنجاه هزار یورو جایزه بهترین داستان تصویری‌ست و عکس‌های منتخب در بهترین مجلات مد سراسر دنیا منتشر می‌شوند.

با دیدن عکس‌های منتخب در این کتابچه که بیشتر جوانان گرفته‌اند، متوجه دلیل تاکید نویسنده مقدمه می‌شوید که مدام گفته فقط به دوروبرتان نگاه کنید و از لذت‌ها، روابط، شخصیت‌ها، دوستان، رنگ‌ها و زندگی معمولی خودتان به عنوان سوژه استفاده کنید.

خوشبختانه دراین یک مورد محدودیت جغرافیایی وجود ندارد و فعلا اسمی از محورهای شرارت برده نشده. فکر می‌کنم بهترین شرایط باشد برای نشان دادن چهره واقعی ایران و زندگی معمولی جوانان ایرانی که جنس تفریح و سرگرمی‌شان با خیلی از جوانان در عکس‌های چاپ شده این کتابچه، متفاوت است.

کامنت خودم برای خودم: با این امید که عکسی از زن چادری در حال عبور از کنار دیوار یا زیر بیلبورد در این کتاب چاپ نشود

وقتی می‌خواهی از مراسم مد عکس بگیری، دیگر باید چه زاویه و نگاهی داشته باشی که کلیشه‌ای نباشد؟ می‌خواهی در عکس نشان دهی مدل‌ها چقدر زیبا هستند یا لباس‌ها چقدر خاص‌اند یا تو چقدر حرفه‌ای هستی که می‌توانی عکس را از پشت یک لیوان آب یا بادبزن یک تماشاگر یا در حال کله‌معلق زدن بگیری؟

هفته مد لندن/تابستان 2007/ تایم

وقتی هم ساده و راحت عکس می‌گیری به نظر می‌رسد شده شبیه همه عکس‌های کلاسیکی که از هفته مد گرفته‌اند. برای اینکه همان حرف قدیمی را با تصویر خودت بگویی، چه انتخابی داری؟

تایم در شماره اخیرش عکس‌هایی از هفته مد لندن دارد.عکس‌های شاهکاری نیستند اما مرا به این فکر انداختند، در این روزگار که دیگر حالت از دیدن عکس‌های تکراری و کلیشه‌ای مد به هم می‌خورد، هنوز هم کسانی هستند که ساده عکس می‌گیرند.

یعنی طوری کار می‌کنند که از قر و قنبیل لنز و بازی‌های دوربین خبری نباشد؛ عکاس منتظر شده تا حسی، اتفاقی، لرزشی یا ترکیبی روی صحنه شکل بگیرد و همان را دریابد.
عکس‌ها را که ببینید چیز زیاد جدیدی دستگیرتان نمی‌شود اما حداقل، رنگ و نور و کش و قوس صحنه در کنار مثلا حرفه‌ای بازی‌های عکاس روی اعصابتان، کت واک نمی‌رود.

بخش سوم گزارش تصویری "غذا" با عنوان "سیاره گرسنه" در تایم آمده. به نظر نمی‌رسد این بخش خلاقیت خاصی داشته باشد.

با تصویر همیشگی از زن عرب در حال آشپزی .

Dubai, United Arab Emirates: Stovetop Recipe / A mother prepares lunch in a kitchen building separate from her family's home. She is covered from head to toe, as she would be in public, because she is entertaining guests from outside her family

و همان تصویر ثابت از چینی‌هایی که هر جانداری می‌تواند خوارکشان باشد.

Beijing, China: Snack Tray/ From left: skewered sea horses, cicadas and silkworm pupae are sold at a street market in Beijing

پروژه اول و دوم این گزارش تصویری به نظر خیلی قوی‌تر و اصولی‌تر می‌آید، اما حداقل اتفاقی که در این تصاویر به خصوص بخش سوم افتاده، سادگی عکس‌ها و البته تکنیک عکاسی‌ست.

نمی‌دانم اگر این پروژه را بخواهند در ایران هم ادامه دهند و مثلا از بعضی عکاسان وطنی بخواهند از سفره ایرانی عکس بگیرند، بازی‌های لنز و بزرگ‌نمایی لیوان دوغ و فوکوس روی قاشق مرصع‌ پلویی که تا حلق خورنده، دنبال می‌شود... چقدر شبیه دید ساده و راحت بقیه عکاسانی خواهد بود که در این پروژه همکاری کرده‌‌اند.

به‌خدا دلیلی نداشتم برای قاط زدن تا اینکه این عکس هیلاری کلینتون را که برادرمان الکس تهرانی گرفته، دیدم.

عکس‌هایش را دنبال می‌کردم ولی نمی‌دانستم این اواخر ایران بوده. عکس‌های ایرانی برادر الکس، بار دیگر رگ غیرتم را به اندازه طناب زد بیرون... آقا...برادر..مستر تهرانی ... تو که از کلاس رقص اینوری‌ها اینطور با حوصله عکاسی می‌کنی و البته دلت نمی‌خواهد زیادی هم به این زنان رقصنده نزدیک شوی... تو دیگر چرا باید عکس‌هایت از تهران، زنان چادری باشد در حال عبور از کنار نقش روی دیواری پراز عکس شهید و روحانی؟

تو که عکاسی را در سفر یاد گرفته‌ای و بهترین عکس‌هایت را مدیون پروژه‌هایی می‌دانی که در کشورهای مختلف به وجود آمده‌اند، در همین تهران یک پارتی این شکلی نرفتی که ببینی دختران ایران چه می‌پوشند و چطور زندگی و عشق و حال می‌کنند؟

نام عکاس را پیدا نکردم.کسی می‌شناسد؟

هیچ‌کسی دست تو را نگرفت تا به یکی از این نمایش‌های مد مختلط بروی و دهانت باز بماند که نسل جدید ایرانی غرب را کشیده همینجا توی دل مهمانی و شوی لباس و در خانه خودش قورت‌اش داده؟

عکاس؟

در ایرانی که خودتان می‌گویید مهمان‌نوازی و البته خارجی‌نوازی‌اش بی‌نظیر است، کافی‌ست بخواهید؛ همیشه کسی هست شما را ببرد جایی که جوانان نوشیدنی الکلی می‌خرند یا جایی که شب تا صبح پایکوبی است و اکس و رقص نور و موسیقی...
کافی است بخواهید تا شبیه همان کلاس رقص را پیدا کنید، هرچند عرفانی‌اش را! اینجور جاها تصویر زنان متفاوتی را خواهید دید..

عکاس؟

کافی است بخواهید...پس چرا عکس‌هایتان از ایران هسته‌ای هنوز چیزی است که حال خود ایرانی جماعت را به‌هم می‌زند؟

خدا وکیلی مشکل از خود عکاس‌هاست یا رسانه‌شان؟ یا دیدی که باید قالب شود؟ یا تصاویری که در ذهن مخاطب غربی ساخته شده و حالا حالاها باید بماند؟

فکر می‌کنم ارتباط آرامش پرندگان در فضای شهری اینوری‌ها به آدم‌های آرام و راحتش برمی‌گردد.
هنوز کودکی را ندیده‌ام که برای پرنده‌ها با هیجان پا به زمین بکوید تا پرواز ترسان آنها را با ذوق نگاه کند.

شاید من ندیده‌ام، اما تا همین‌جا به این جواب رسیده‌ام چرا سگ سیاه همسایه‌مان یا گربه ملوس روبه‌رویی همیشه ناآرام بودند و آماده حمله و به هیچکس اعتماد نداشتند.

پسر همسایه بر سر سگش‌ فریاد می‌کشید و هر روز و شب با خشم، پدرسگ صدایش می‌کرد، گربه همسایه دیگر هم که با لگد از خانه بیرون انداخته می‌شد تا صاحبش کمی تنها بماند. زوزه و ناله صداهای مشترکی بود که از خانه آنها بیرون می‌زد.

اینجا اما بچه‌ها یاد می‌گیرند چگونه با صبر بایستند تا پرنده به دست‌های کوچکشان اعتماد کند و نان را از کف دست آنها نوک بزند.

پرنده‌ها هم یاد می‌گیرند باید به "آدم‌های آرام" اطمینان داشته باشند.

بگو که خوبی
آرامی
سرحال و قبراق

بنویس که نوای سازدهنی‌ات هنوز معجزه می‌کند

بگو که تنتنه و غوغای حضورت هنوز شور می‌آفریند

فریاد بزن
که هستی
آرامی
سرحال و قبراق

بگو که زمین ما فقط یک خورشید دارد

14 فروردین

***

اجرای دوباره آهنگ معروف "درحال‌وهوای عاشقی "( ساخته اومه‌باشی شیگرو) با سازدهنی در فیلم My blueberry nights به نام "تم یومجی"

کاری ندارم چقدر فیلمی که درباره زندگی زنی مرفه‌ که از دستیاری فنی همسرش، تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین عکاسان دهه 50 می‌شود، غیرواقعی و ساختگی هست.

کاری ندارم موضوع قبل از اینکه درباره دیانا آربوس باشد که عاشق عکاسی از آدم‌های غیرعادی و موضوع‌های غیرکلیشه‌ای‌ست، در مورد یک رابطه عاشقانه با مردی‌ست که مبتلا به بیماری پرمویی یا hypertrichosis است.
اصلا بیایید به این رابطه که شاید تا حد زیادی اغراق‌آمیز باشد، زیاد توجه نکنیم. نیکول کیدمن را هم در این نقش فراموش کنیم.

مهم این است که با این فیلم با بخشی از زندگی دیانا آربوس آشنا می‌شویم که عکس‌هایش از کوتوله‌ها، یا غول‌پیکرها و انسان‌های عجیب از لحاظ فیزیکی و تغییرجنسیت داده‌ها، هر کسی را کنجکاو می‌کند که عکاسش را بیشتر بشناسد.

Russian Midget Friends in a Living Room on 100th St., NYC

بخش واقعی فیلم "خز؛ پرتره خیالی از دیانا آربوس" این است که او زنی پولدار از یک خانواده یهودی مرفه است که با کارهای حاشیه‌ای کوچکی که در زمینه مد و عکاسی انجام می‌دهد، چندان اعتماد به نفس ندارد.

خانواده او در کار تجارت خز و پوست هستند و او دستیار همسرش است که بازیگر تلویزیون و سینماست و عکاسی مد و تجاری را دنبال می‌کند.

همسر او عکاس است اما همه ایده‌ برای شکل‌گیری یک "عکس تجاری" از دیاناست. او می‌تواند یک عکاس باشد اما دیر این اتفاق می‌افتد.

وقتی دست به دوربین می‌برد خودش دلیل این تاخیر را می‌فهمد؛ او اصلا اهل عکاسی از سوژه‌ معمولی و آدم‌های عادی نیست. برای همین است که در عکس‌هایی که از او در نیویورک تایمز، هارپر بازار و ساندی تایمز چاپ شده، نشانه‌های خاصی وجود دارد که فقط امضای اوست.

دیانا بعد از جدایی از همسرش با ریچارد آودون و الکسی برودوویچ، دنیای عکاسی را تجربه می‌کند و به عنوان فوتوژورنالیست نیویورک را زیرپا می‌گذرد و عکس‌های معروفی را از اهالی این شهر در آن روزگار به جا می‌گذارد.

او آدم خاصی‌ست. افکار مشترکی با کسی ندارد و پرتره آدم‌ها برایش مهم است. آن‌ هم نه هر آدمی!
این بخش، قسمت واقعی فیلمی است که استیون شین‌برگ درباره او ساخته.

A Jewish giant at home with his parents in The Bronx, NY, 1970

چیزی که در این فیلم بیشتر در ذهنم ماند و گوشم را پیچاند این بود: عکاسی نکن، زندگی کن!

روش این زن عکاس همین بود؛ دوربین را کنار می‌گذاشت و تا با سوژه‌ها درگیری حسی و روحی نداشت و آنها را درک نمی‌کرد، به عکاسی فکر هم نمی‌کرد.

عکس‌های او از کمپ لختی‌ها بسیار معروف است؛ بخشی که فیلم هم از آنجا شروع می‌شود.
او برای پرتره گرفتن به این بخش از شهر رفته ولی باید مثل آنها لخت و عریان زندگی کند و مثل خودشان دنیا را ببیند تا بتواند دوربینش را حتی لمس کند.

این مسابقه بیش از آنکه برای عکاسی باشد، راهی برای خالی و سبک کردن انباری‌هایی است که فایده‌ای به کسی نمی‌رسانند و فقط جا و فضا گرفته‌اند.

بعضی از تیم‌ها برای هم ساخته شده‌اند؛ بازیگر/ کارگردان‌هایی که تاریخچه همکاری با هم را دارند و در کارشان موفق بوده‌اند؛ مثل ران هوارد و تام هنکس یا رابرت دنیرو و اسکورسیزی این مفهوم جفت‌وجوری همکاری را نشان داده‌اند.

سال ٢٠٠٨ بعضی از این تیم‌های جدید شکل گرفتند که نامزد دریافت جایزه اسکار هم شده‌اند؛ مثل کیت وینسلت و همسرش سام مندس کارگردان فیلم " Revelotionary Road" که به اسم "جاده دگرگونی" هم ترجمه شده (هرچند این اسم خیابانی است که زوج جوان با دو فرزندشان در آن زندگی می‌کنند)

کیت وینسلت و همسرش سام مندس؛ یکی ازعکس‌های مجموعه لبوویتز درباره زوج‌های سینمایی

شان پن و کارگردانش گاس فان سنت در فیلم " میلک" و همینطور جان پاتریک شانلی و مریل استریپ در فیلم " شَک" یا میکی رورک و دارن آرنوفسکی بازیگر و کارگردان فیلم " کشتی‌گیر".

عکاس آمریکایی معروف آنی لبوویتز، که قدرت و شرایط خاصی دارد برای پروژه‌های بزرگ و ارتباط برقرارکردن با سوژه‌ها، معمولا نخستین کسی است که موضوع خاصی را در عکاسی شروع می‌کند و بعد از او مد می‌شود.

این عکاس پرتره پروژه عکاسی از زوج‌هایی را شروع کرد که به شکل حسی و عملی تیم مناسب و قوی فیلمسازی را ساخته‌اند و برای اسکار امسال نامزد شده‌اند.

خانم لبوویتز، نخستین کسی بود که عکاسی از زن حامله برهنه را با چاپ تصویر دمی مور(بازیگر) روی جلد مجله ونتی فی‌یر در سال ١٩٩١ مرسوم کرد. عکسی که او از جان‌ لنون عریان که دور همسرش یوکو حلقه زده، برای جلد رولینگ استون گرفت، هم یکی از کارهای معروفش هست.

مجموعه عکس جدید لبوویتز درباره ده زوج سینمایی که ممکن است اسکار امسال را بسازند، در مجله ونتی فی‌یر منتشر شده.

مردی در کتابخانه کتاب شعر دو زبانه (فارسی- انگلیسی) عباس کیارستمی را می‌خواند؛ کتاب " باد ما را خوادهد برد" که اشعار هایکومانند کیارستمی است.

احمد کریمی‌حکاک ( استاد دانشگاه واشنگتن) شعرها را به انگلیسی برگردانده.
اسم انگلیسی کتاب به نام Walking with the wind تغییر کرده که برگرفته از نام فیلم کیارستمی است ( باد ما را خواهد برد). به گفته آقای حکاک برای مخاطب انگلیسی‌زبان این عنوان قابل فهم‌تر است. مایکل بی‌رد( استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه داکوتای شمالی) هم در این ترجمه همکاری کرده.

به‌نظر من اشعار کیارستمی بیشتر به این دلیل که در آنها عجز و ناله نمی‌بینیم و اتفاقا گوشه‌های مختلف زندگی را به سادگی و به شکل تصویری و بدون پیچیدگی بیان می‌کند، توانسته طرفدارهای غیرایرانی را هم جذب کند.

او خودش را جای کارگر، دستفروش، زن حامله، عاشق، قطره آب و... می‌گذارد و تجربه آنها را در لحظه‌ای از زندگی با معمولی‌ترین کلمات بیان می‌کند.

کیارستمی در مورد خودش بارها گفته که هیچ ادعای شاعری ندارد و همه این چیزهایی را که حالا کتاب شعر شده‌اند، قبلا گوشه کتاب‌هایی که می‌خوانده یادداشت می‌کرده و بعد از سال‌ها تصمیم گرفته همه را یک‌جا جمع کند.

بعضی از شعرهای او در کتاب " باد ما را خواهد برد"، در کتاب شعر " گرگی در کمین" آمده است که آن را کریم امامی و همین آقای مایکل بی‌رد ترجمه کرده بوند.
....
* کرم شب تاب
شب یلدا
خستگی دم صبح.

* کیارستمی؛ باد ما را خواهد برد

پیش‌تر فکر می‌کردم آن‌طرف شیشه‌ پنجره‌های بی‌پرده که پر از گل، رنگ و عروسک هستند، آدم‌ها چه سرزنده، سرخوش و راضی‌اند.

دوستم سال‌ها در اورژانس بیمارستانی کار می‌کرد. او باید با یک تلفن، همراه با همکارانش به خانه‌هایی می‌رفت که بیماری در آن به حالت مرگ افتاده بود.

او در شهر بزرگی در اروپا سال‌ها درون خانه‌هایی رفته بود که غم، فقر، فحشا، نابسامانی، خشونت، تجاوز، ظلم و ... از در و دیوارهایشان می‌ریخت.

او سال‌هاست که ترجیح می‌دهد مردم را از بیرون و از پشت پنجره‌ها با گل، گلدان، درخت تزئین‌شده کریسمس و چراغ‌های رنگارنگ ببیند.

On a rainy and foggy day...

On a sunny day...

Zdenek Miler...

Woman and her Horse